İlk Cemre Düştü, Polenler Uçuştu: Bahar Geldi Ama Herkes İçin Aynı Değil

Nisan ayı geldi… Havada bir değişim var. Güneş biraz daha sıcak, rüzgâr biraz daha yumuşak. Ağaçlar yeşermeye başladı, çiçekler açıyor. İlk cemre düştü. Ama herkes için bahar böyle başlamıyor. Kimileri için bahar; piknik, güneş ve ferahlık demekken, kimileri için kaşıntı, hapşırık, burun akıntısı ve bitmeyen bir öksürük anlamına geliyor.

Son günlerde muayenehaneme gelen çocukların büyük bir kısmında aynı tabloyu görüyorum. Gözlerini sürekli ovalayan, sabahları üst üste hapşıran, burnu hiç durmadan akan, geceleri öksürükten uyanan çocuklar… Aileler çoğu zaman “Hocam üşüttü galiba”, “Geçmeyen bir grip gibi”, “Antibiyotik verdik ama fayda etmedi” diyerek başlıyor anlatmaya. Oysa bu tablo çoğu zaman bir enfeksiyon değil. Bu, baharın görünmeyen yüzü: alerji.

Bahar aylarında doğa uyanırken, ağaçlar ve bitkiler havaya milyonlarca polen bırakır. Biz fark etmeyiz ama çocukların hassas hava yolları bunu hemen hisseder. Bir çocuk düşünün… Aslında hasta değil, ateşi yok, genel durumu iyi ama sabah kalkar kalkmaz hapşırmaya başlıyor, gözleri sulanıyor, burnu kaşınıyor, gece yatınca öksürük başlıyor. Bu bir geçmeyen grip değil, vücudun polene verdiği bir tepkidir.

En çok karıştırılan nokta ise alerji ile enfeksiyonun birbirine benzemesidir. İkisinde de burun akıntısı, öksürük ve tıkanıklık olabilir. Ancak alerjide genellikle ateş olmaz, akıntı daha şeffaftır ve çocuk aslında enerjiktir ama rahatsızdır. Şikayetler özellikle sabah saatlerinde ve dış ortamda artar. Enfeksiyonda ise tablo daha ağırdır, halsizlik belirgindir. Bu ayrım yapılamadığında gereksiz antibiyotikler başlanır, ilaçlar değişir ama çocuk bir türlü düzelmez. Çünkü sorun mikropta değil, alerjik tepkidedir.

Bir de şu cümle çok şey anlatır: “Hocam her bahar böyle oluyor.” Eğer şikayetler her yıl aynı aylarda tekrar ediyorsa, bu büyük ihtimalle alerjik rinit ya da alerjik hava yolu hastalığıdır. Ancak çoğu zaman yıllarca “grip oluyor” diye geçiştirilir. Ta ki çocuk geceleri nefes almakta zorlanana, öksürük artana kadar…

Alerji sadece burun akıntısından ibaret değildir. Bazen gece artan öksürük, egzersizle gelen nefes darlığı, sürekli geniz temizleme, ağızdan nefes alma ve horlama gibi belirtilerle de kendini gösterebilir. Yani çocuk hasta gibi görünür ama aslında bağışıklık sistemi yanlış bir alarm vermektedir.

Peki ne yapmalı? Öncelikle bunun geçici ama yönetilmesi gereken bir dönem olduğunu kabul etmek gerekir. Polenleri hayatımızdan tamamen çıkarmamız mümkün değil ama etkisini azaltabiliriz. Sabah erken saatlerde dışarı çıkışı sınırlamak, eve gelince kıyafet değiştirmek, yüzü ve burnu yıkamak, rüzgârlı saatlerde dikkatli olmak gibi basit önlemler bile fark yaratır. Ama en önemlisi doğru tanıyı koymaktır. Çünkü alerji kontrol altına alınabilir bir durumdur. Tanı konulmadığında ise çocuk her bahar aynı döngüyü yaşar.

Bahar aslında herkes için güzel olmalı. Bir çocuk dışarı çıkarken korkmamalı, koşarken öksürmemeli, gözlerini kaşıya kaşıya oyun oynamaya çalışmamalı. Bahar çocuklar için özgürlük, nefes ve oyun demek olmalı. Ama bazı çocuklar için bahar bir mücadeleye dönüşüyor. İşte bizim görevimiz o mücadeleyi hafifletmek.

Eğer çocuğunuzda bu dönemde başlayan ve geçmeyen burun akıntısı, hapşırık, göz kaşıntısı ya da öksürük varsa “geçer” diye beklemeyin. Çünkü bazen bahar sadece bir mevsim değil, önemli bir ipucudur.